Fact Check: मते वाढवण्यासाठी बनावट बोटांचा वापर? सोशल मीडियावर फोटो व्हायरल, जाणून घ्या सत्य

नवी दिल्ली: देशात लोकसभा निवडणुका होत आहेत. मतदानाचे दोन टप्पेही पूर्ण झाले आहेत. दरम्यान, सोशल मीडियावर एक फोटो चांगलाच व्हायरल होत आहे. ज्यात बनावट मत टाकल्याचा दावा केला जात आहे. सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेल्या या फोटोमध्ये काही बनावट बोटे दिसत आहेत. हे शेअर करताना, वापरकर्ते दावा करत आहेत की, बंगालमध्ये एकापेक्षा जास्त मत देण्यासाठी बनावट बोटे वितरीत केली जात आहेत.

सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेल्या चित्रात तेलुगूमध्ये लिहिलेले आहे, ज्याचे हिंदीत भाषांतर केले असता असे लिहिलेले आढळते – मतांची हेराफेरी करण्यासाठी बनावट बोटे… बनावट मते टाकण्यासाठी बनावट बोटे बनवली जात आहेत. बोटांवर शाई लावून मतदान करणाऱ्यांना फसवता येते. बघा देश काय करतोय. न्यूज चेकर टीमने या पोस्टची चौकशी केली असता हा दावा खोटा असल्याचे आढळले.

तपासात काय आढळून आले

जेव्हा न्यूज चेकर टीमने गुगलवर या चित्राचा रिव्हर्स इमेज शोधला तेव्हा ते २०१८ मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अहवालात आढळले. ज्याने हे सिद्ध केले की व्हायरल दावा पूर्णपणे खोटा आहे. आता या चित्राची सत्यता पाहिली तर न्यूज चेकर टीमला ‘kwongwah.com’ ने प्रकाशित केलेला चिनी अहवाल सापडला . ज्यामध्ये चित्रासोबत ‘Akikofujita.com’ असे लिहिले होते. गुगलवर हा शब्द शोधला असता, कृत्रिम बोटांबाबत माहिती मिळाली.

त्यानंतर, या चित्राची अधिक चौकशी केली असता, १६ डिसेंबर २०१३ रोजी ‘अकिको फुजिता’ या वेबसाइटवर प्रसिद्ध झालेल्या अहवालातही हे व्हायरल चित्र आढळून आले. अहवालाच्या मथळ्यात ‘कृत्रिम बोटांनी माजी ‘याकुझा’ सदस्यांना सुधारण्यास मदत होते.’

यासंबंधीचे कीवर्ड गुगलवर शोधले असता ६ जून २०२३ रोजी जपानच्या एबीसीने प्रकाशित केलेला अहवाल सापडला. ज्यामध्ये प्रोस्थेटिक्स निर्माता ‘शिंतारो हयाशी’ला जपानमधील ‘याकुझा’ या गुन्हेगारी गटाच्या सदस्यांकडून कृत्रिम बोटं बनवण्याच्या ऑर्डर मिळाल्याचं सांगण्यात आलं होतं. ‘याकुझा’ गटातील “युबिटसुम” नावाच्या विधी दरम्यान, याकुझाच्या सदस्यांना गंभीर गुन्ह्यांचे प्रायश्चित्त करण्यासाठी स्वतःचे हातपाय कापावे लागतात. मात्र, त्यानंतर त्यांना बाहेर जायला थोडी लाज वाटते आणि कामही मिळत नाही. त्यामुळे त्यांची कापलेली बोटे लपविण्यासाठी त्यांना ‘शिंतारो हयाशी’ने बनवलेली बनावट बोटे मिळाली.

निष्कर्ष

बंगालमध्ये अधिक मते मिळविण्यासाठी बनावट बोटांचा वापर करण्याबाबतची पोस्ट पूर्णपणे बनावट आहे. याचा लोकसभा निवडणुकीशी काहीही संबंध नाही. तो प्रचाराच्या उद्देशाने शेअर केला जात आहे. अशा परिस्थितीत चित्रासह केलेला दावा खोटा आहे.

(ही कथा मूळतः न्यूज चेकरने प्रकाशित केली होती. शक्ती कलेक्टिव्हचा भाग म्हणून मटाने पुनर्प्रकाशित केली आहे.)