Anusuya To Anukathir Surya: आधी इंजिनिअर मग IRS, पुरुष अधिकारी म्हणून मान्यता मिळालेल्या अनुसूया कोण?

टाइम्स वृत्त, नवी दिल्ली : भारतीय महसूल सेवेतील (आयआरएस) एका महिला अधिकाऱ्याची सरकारी कागदपत्रांमध्ये मंगळवारपासून पुरुष अधिकारी म्हणून नोंद करण्यात आली आहे. त्यामुळे श्रीमती एम. अनसूया या अधिकारी आता श्री. एम. अनुकथीर सूर्या म्हणून ओळखल्या जातील. देशात नागरी सेवांच्या इतिहासात असे पहिलेच प्रकरण आहे.

केंद्रीय अर्थ मंत्रालयाने मंगळवारी याबाबतचा आदेश जारी केला. ‘सध्या केंद्रीय उत्पादनशुल्क आणि सेवा कर अपीलीय लवाद (सीईएसटीएटी), हैदराबाद येथे मुख्य आयुक्त कार्यालयात सहआयुक्त म्हणून कार्यरत असलेल्या २०१३च्या तुकडीच्या आयआरएस अधिकारी अनुसूया यांनी आपले नाव श्री. एम. अनुकथीर सूर्या असे बदलण्याची, तसेच लिंग ‘स्त्री’ ऐवजी ‘पुरुष’ असे बदलण्याची विनंती केली होती. त्यांची विनंती मान्य करण्यात आली आहे. आतापासून हे अधिकारी अधिकृत नोंदींमध्ये ‘श्री. एम. अनुकथीर सूर्या’ म्हणून ओळखले जातील,’ असे महसूल विभागाच्या केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर मंडळाच्या आदेशात म्हटले आहे.

१५ एप्रिल २०१४ एनएएलएसए प्रकरण

सर्वोच्च न्यायालयाने १५ एप्रिल २०१४रोजी एनएएलएसए प्रकरणात तृतीयपंथींना वेगळे लिंग म्हणून मान्यता दिली होती, तसेच एखाद्या व्यक्तीने लिंगबदलाची शस्त्रक्रिया करून घेतली किंवा नाही, तरीही लैंगिक ओळख ही तिची वैयक्तिक निवड असेल, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले होते. त्यानंतर ओडिशामधील वाणिज्य कर विभागातील एका पुरुष अधिकाऱ्याने अधिकृत कागदपत्रांत लिंगबदल करून नवीन पायंडा पाडला होता. २०१५मध्ये, ओडिशा वित्त सेवेत नियुक्ती झाल्यानंतर पाच वर्षांनी त्यांनी स्त्री अशी ओळख धारण करून ऐश्वर्या ऋतुपर्णा प्रधान असे अधिकृत नाव घेतले होते.

दशकभराचा अनुभव

अनुकथीर सूर्या यांना भारतीय महसूल सेवेचा दशकभराचा अनुभव आहे. हैदराबादमध्ये सहआयुक्त, चेन्नईमध्ये उपायुक्त आणि सहायक आयुक्त म्हणून त्यांनी काम केले आहे. ते मद्रास इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, चेन्नई येथून इलेक्ट्रॉनिक अँड कम्युनिकेशनमध्ये पदवीधर आहेत, तसेच त्यांनी नॅशनल लॉ इन्स्टिट्यूट, भोपाळ येथून सायबर लॉ आणि सायबर फोरेन्सिकमध्ये पदव्युत्तर डिप्लोमा केला आहे.