असे होते बालपण
स्वामी विवेकानंद यांचे लहानपणीचे नाव होते नरेंद्रनाथ दत्त. तो खूप खोडकर आणि शरारती होता. बर्याच वेळा त्यांची आई भुवनेश्वरी देवीने त्याला शांत करण्यासाठी वेगळा मार्गाचा अवलंब करयची. ती त्यांचे डोके थंड पाण्यात बुडवून ‘ओम नम: शिवाय’ मंत्राचे नामस्मरण करीत असे. यानंतर ते लगेच शांत व्हायचे. स्वामीजींचे प्राणी, पक्षी आणि वनस्पतींवर विशेष प्रेम होते. एवढे की लहानपणी त्याने गायी, माकडे, शेळ्या, मोर आणि बरेच कबूतर पाळले होते. अध्यात्माकडे त्यांचा कल बालपणापासूनच होता आणि ते अनेकदा साधू-संतांचे प्रवचन ऐकत असत. वयाच्या २५ व्या वर्षी नरेंद्रनाथ दत्त घर-दार सोडून संन्यासी झाले. संन्यास घेतल्यानंतर त्यांचे नाव विवेकानंद ठेवले गेले.
जेव्हा अमेरिकेत वाजल्या टाळ्या…
स्वामी विज्ञानानंद यांनी अमेरिकेत झालेल्या धर्म संसदेत त्यांनी अमेरिकन लोकांना ‘भाऊ-बहिणी’ असे संबोधून भाषण सुरू केले होते, तेव्हा शिकागोच्या आर्ट इन्स्टिट्यूटमध्ये २ मिनिटांपर्यंत टाळ्यांचा कडकडाट झाला होता. ११ सप्टेंबर १८९३ चा तो दिवस इतिहासात कायमचा नोंदवला गेला.
रामकृष्ण परमहंसांशी त्यांचा संवाद
सांगितले जाते की जेव्हा स्वामी विवेकानंद महान समाज सुधारक रामकृष्ण परमहंसांना भेटले, तेव्हा त्यांनीही तोच प्रश्न त्यांना विचारला जो इतरांना विचारला होता. त्याचा प्रश्न होता, ‘तुम्ही कधी देवाला पाहिले आहे का?’ यावर रामकृष्ण परमहंसांचे उत्तर असे होते की, ‘मी तुला जसा पाहू शकतो तसा मी देवाला पहात आहे. फरक इतकाच आहे की मला त्याचे अस्तित्व अधिक खोलवर, प्रखरपणे जाणवते.