जेव्हा अमावस्या शनिवारी येते तेव्हा त्या अमावस्येला शनैच्छरी अमावस्या म्हणतात. या वर्षातली पौष महिन्यातील ही पहिली शनिश्चरी अमावस्या आहे. वर्षातली ही एकमेव अमावस्या आहे ज्या दिवशी मौन पाळलं जातं. म्हणून या अमावस्येचं नाव मौनी अमावस्या आहे. यावेळी एक विशेष योगायोग असा आहे की या दर्श अमावस्येला शनी त्याच्या मूळ त्रिभुज राशीत कुंभ राशीत राहील. सूर्योदयापासून ते सूर्यास्तापर्यंतच्या काळात अंशत: चतुर्दशी व अंशत: अमावास्या असेल तर त्या अमावास्येला दर्श अमावास्या म्हणतात.
अमावस्या प्रारंभ आणि समाप्ती
पौष महिन्यातील मौनी अमावस्या शनिवार २१ जानेवारी रोजी सकाळी ६ वाजून २० मिनिटांनी सुरू होणार आहे. दिवसभर राहणार असून रविवारी रात्री २ वाजून २० मिनिटापर्यंत राहील. त्यामुळे शनिवारीच स्नान-दान, पितरांचे श्राद्ध आणि पूजा करणे शुभ राहील.
अमावस्येचा शुभ संयोग शनिवारी क्वचितच घडतो. असा शुभ योग २० वर्षांपूर्वी म्हणजेच १ फेब्रुवारी २००३ रोजी जुळून आला होता. तेव्हा पौष महिन्याची अमावस्या शनिवारी आली होती आणि या दिवशी मौनी अमावस्येचा सण साजरा करण्यात आला होता. आता असा योग चार वर्षांनी म्हणजेच ६ फेब्रुवारी २०२७ रोजी जुळून येईल.
अमावस्येला विशेष योग
या दरम्यान खाप्पर योग, चतुर्ग्रही योग, षडाष्टक योग आणि समसप्तक योग देखील तयार होतील. त्यामुळे यावेळची शनिश्चरी अमावस्या विशेष असेल. या दिवशी पूर्वा आषाढ नक्षत्र, उत्तराषाद नक्षत्र, सर्वार्थ सिद्धी योग, हर्ष योग, ब्रज योग, चतुर पद करण योग देखील अमावस्या तिथीला तयार होत आहेत. यासोबतच चंद्र शनीच्या राशीत मकर राशीत प्रवेश करेल.
स्नान करण्याचे महत्त्व
पौष महिन्यातील अमावास्येला स्नान करण्याचे महत्त्व शास्त्रात सांगितले आहे. पद्म, मत्स्य आणि स्कंद पुराणात अमावस्या तिथीला सण म्हटले आहे. म्हणूनच या दिवशी तीर्थक्षेत्र किंवा पवित्र नद्यांमध्ये स्नान केल्याने सर्व प्रकारचे दोष दूर होतात.