राज्यात सद्यस्थितीत मुंबईतील डॉ. होमी भाभा स्टेट युनिव्हर्सिटी आणि एचएसएनसी, तसेच सातारा येथील कर्मवीर भाऊराव पाटील युनिव्हर्सिटी ही तीन समूह विद्यापीठे कार्यरत आहेत. या तीन विद्यापीठांच्या अनुभवावरून सरकारने आता राज्यातील अन्य नामांकित आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण देणाऱ्या कॉलेजांच्या एकत्रीकरणातून समूह विद्यापीठ स्थापनेचा मार्ग मोकळा करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्वे चर्चेसाठी जारी केली आहेत.
बंधने शिथिल
या मार्गदर्शक तत्वांनुसार आता २५ किमी अंतरातील कॉलेजांना समूह विद्यापीठ स्थापन करता येणार आहे. सरकारने अंतराचे बंधन शिथिल केले आहे. यापूर्वी राष्ट्रीय उच्चतर शिक्षण अभियानानुसार (रुसा) समूह विद्यापीठ स्थापन करण्यासाठी मुख्य कॉलेजपासून अन्य कॉलेज १५ किमी अंतरावर असणे बंधनकारक होते. आता हे बंधन शिथिल केल्याने ग्रामीण भागातील अन्य कॉलेजांनाही समूह विद्यापीठ स्थापन करता येईल. तसेच २५ किमीपेक्षा अधिक अंतर असलेल्या संस्थांमध्ये समूह विद्यापीठ स्थापन करण्याबाबत परवानगी देण्याचाही विचार केला जाणार आहे.
एकाच व्यवस्थापनाच्या अथवा वेगवेगळ्या व्यवस्थापनाकडून चालवण्यात येणाऱ्या कॉलेजांचे मिळून समूह विद्यापीठ स्थापन करता येणार आहे. तसेच समूह विद्यापीठात कमीत कमी दोन आणि जास्तीत जास्त पाच कॉलेजांना सहभागी होता येणार आहे. त्याहून अधिक कॉलेजांचे मिळून समूह विद्यापीठ स्थापन करायचे असल्यास त्याबाबत प्रत्येक प्रस्तावानुसार राज्य सरकारकडून विचार केला जाणार आहे.
समूह विद्यापीठ स्थापन करण्यासाठीचे निकष
– समूह विद्यापीठातील प्रमुख कॉलेज २० वर्षे जुने असावे.
– प्रमुख कॉलेजमध्ये किमान दोन हजार विद्यार्थी शिकत असावेत. क्लस्टरमध्ये समाविष्ट होणाऱ्या सर्व कॉलेजे मिळून किमान चार हजार विद्यार्थी शिकत असावेत.
– सहभागी कॉलेजांचे मिळून बांधकाम क्षेत्र १५ हजार चौरस मीटर असावे.
– मुंबई महानगरातील कॉलेजांसाठी दोन हेक्टर जागा अथवा १५ हजार चौरस मीटरचे बांधकाम क्षेत्र आवश्यक.
– पुणे, नागपूर, औरंगाबाद, नाशिक या महानगरांसाठी चार हेक्टर क्षेत्र, तर अन्य भागासाठी सहा हेक्टर क्षेत्र आवश्यक.
– प्रमुख कॉलेजचे नॅक मानांकन ३.२५ किंवा एनबीए समकक्ष स्कोर किंवा एनबीएकडून ६० टक्के अभ्यासक्रमांचे मूल्यांकन होणे आवश्यक.
– विद्यापीठाकडून कमीतकमी दोन संशोधन केंद्रांना मान्यता आवश्यक.