व्हायरल व्हिडिओ इथेही पाहता येऊ शकतो. तर पोस्टचं अर्काइव्ड वर्जन इथे पाहता येईल.
व्हायरल व्हिडिओमध्ये काय आहे?
या दोन मिनिटांच्या या व्हिडिओमध्ये मध्य प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री उमा भारती यांनी म्हटलेलं, की ज्यावेळी साधू आणि महिला मारल्या जात आहेत, बलात्कारी रस्त्यांवर मुक्तपणे फिरत आहेत. त्यावेळी नरेंद्र मोदींना हिंदुत्व आणि विकास हा त्यांचा अजेंडा म्हणून चित्रित करायचा होता. नरेंद्र मोदी हे ‘विकास पुरुष’ नसून ते ‘विनाश पुरुष’ आहेत, त्यांनी गुजरातचा नाश केला आहे. उर्वरित व्हिडिओमध्ये उमा भारती या नरेंद्र मोदी आणि त्यांच्या गुजरातच्या विकासाच्या मॉडेलला फटकारताना दिसत आहेत.
फॅक्ट चेक
विधानसभा निवडणुकीचे निकाल जाहीर होण्याच्या काही दिवस आधी १७ एप्रिल २०१४ रोजी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाने असाच एक व्हिडिओ जारी केला होता. तर काँग्रेसने हा व्हिडिओ अतिशय जुना असल्याचं म्हटलं होतं. रिपोर्ट इथे पाहता येईल.
त्यानंतर उमा भारती यांनी या संपूर्ण प्रकरणाबाबत निवडणूक आयोगाकडे तक्रार दाखल केली होती. उमा भारती यांनी मीडियाशी बोलताना हे सांगितलेलं, की हा व्हिडिओ त्यावेळचा आहे, ज्यावेळी त्या भारतीय जनता पक्षाचा भाग नव्हत्या. हा व्हिडिओ नेमका कधी शूट केला गेला होता हे अद्याप स्पष्ट नाही. २००५ मध्ये उमा भारती यांची भाजपने हकालपट्टी केली होती. त्यानंतर त्यांनी भारतीय जनशक्ती पार्टी ही राजकीय संघटना सुरू केली. २०११ मध्ये त्या पुन्हा पक्षात सामील झाल्या आणि २०१४ मध्ये झाशी मतदारसंघातून निवडून आल्या. वृत्तानुसार, उमा भारती यांनी पक्षाध्यक्ष अमित शहा यांना पत्र लिहून २०१९ ची लोकसभा निवडणूक लढवणार नसल्याचं सांगितलं होतं.
काय आहे व्हायरल व्हिडिओचं सत्य?
बूमने केलेल्या पडताळणीत व्हायरल व्हिडिओ जवळपास १३ वर्षे जुना असल्याचं समोर आलं. नुकत्याच झालेल्या लोकसभा निवडणुकीशी त्याचा काहीही संबंध नाही. व्हायरल व्हिडीओचे सत्य जाणून घेण्यासाठी बूमने उमा भारती यांनी पीएम मोदींना ‘विनाश पुरुष’ बोलल्याच्या या वक्तव्याशी संबंधित कीवर्ड गुगलवर सर्च केले. या सर्चमधून २०१४ चे अनेक मीडिया रिपोर्ट्स मिळाले. १७ एप्रिल २०१४ च्या एबीपी न्यूजच्या व्हिडिओ रिपोर्टमध्ये हा व्हिडिओ पाहता येईल. या वृत्तानुसार, काँग्रेसने २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीदरम्यान उमा भारतींचा हा जुना व्हिडिओ जारी केला होता.
१७ एप्रिल २०१४ च्या आजतकच्या वृत्तात, काँग्रेसने जारी केलेल्या या सीडीचा संदर्भ देताना, उमा भारती यांनी पंतप्रधान मोदींच्या गुजरात मॉडेलच्या दाव्याला ‘ढोंगी’ म्हणून संबोधलं होतं आणि त्यांना ‘विनाशाचा माणूस’ म्हटलं होतं.
२०१४ च्या NDTV च्या वृत्तानुसार काँग्रेसने हा व्हिडिओ प्रसिद्ध केल्यानंतर उमा भारती यांनी निवडणूक आयोगाकडे तक्रारही केली होती. त्यावेळी आपण भारतीय जनता पक्षाचा भाग नव्हतो, असं त्यांनी मीडियासमोर स्पष्ट केलं होतं. हा व्हिडिओ यापूर्वी २०१९ मध्ये अशाच दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यांसह व्हायरल झाला होता. तेव्हाही बूमने तथ्य तपासलं होतं.
निष्कर्ष
बूमच्या तपासात भाजप नेत्या उमा भारती यांचा हा व्हिडिओ बराच जुना असल्याचं समोर आलं आहे. तो चुकीच्या संदर्भात सोशल मीडियावर पुन्हा शेअर केला जात आहे. ज्यावेळी हा व्हिडीओ बनवण्यात आला त्यावेळी उमा भारती सदस्य नव्हत्या. त्यांची पक्षातून हकालपट्टी करण्यात आली होती. त्यामुळे सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या व्हिडिओद्वारे करण्यात येत असलेला दावा पूर्णपणे खोटा आहे.
(This story was originally published by BOOM, and republished by MT as part of the Shakti Collective.)