Pitru Paksha 2024: पितृपक्षात काळे तीळ का दान करतात? पिडंदानात याचा वापर का केला जातो? जाणून घ्या शास्त्रातून

Kale Til Ka Daan kele Jatat :

पितृपंधरवड्यात श्राद्ध आणि तर्पण केलं जातं. आपल्या पूर्वजांची आठवण तसेच त्यांची कृपादृष्टी सदैव आपल्यावर कायम राहावी म्हणून दानधर्म केला जातो. या काळात एक वस्तू फार महत्त्वाची असते. ती वस्तू कोणती त्याबद्दल अधिक जाणून घेवूया या लेखात.

…याशिवाय अपूर्ण आहे श्राद्धकर्म

श्राद्धकर्म करताना काही गोष्टी खूप महत्त्वाच्या असतात. त्याशिवाय श्राद्धकर्म केले तर त्याचा स्विकार होत नाही, असे पुराणात सांगितलेले आहे. पितृपक्षात काळे तीळ आणि दर्भ यांचे महत्त्व सर्वाधिक मानले जाते. अशी मान्यता आहे की पितृ तर्पणात या दोन गोष्टींचा वापर आवश्यक आहे. काळे तीळ आणि दर्भाशिवाय दिलेले पाणी पितरांपर्यंत पोहोचत नाही.

बारा पुराणांच्या 13व्या अध्यायात सांगितले आहे, ‘स्वतः पितरांनीच असे म्हटले आहे की, जो मनुष्य श्राद्धात ब्राह्मण किंवा गरीबाला भोजन देऊ शकत नाही, तो आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करून एक मूठ काळे तीळ दान करेल, तर त्याच्या पितरांना समाधान मिळेल.’ याशिवाय तुम्ही एक उपाय असा ही करु शकता की, पितृपक्षात स्नान केल्यानंतर तांब्याच्या लोट्यात स्वच्छ पाणी घेऊन त्यात सात काळे तीळ टाकावेत आणि पितरांचे स्मरण करत दर्भ असणाऱ्या हाताद्वारे जल अर्पण करावे, असे केल्यास पितरांना आनंद मिळतो. तसेच ते संततीला आशिर्वाद देतात.

तीळ दान करण्याचे फायदे

• पितृपक्षात तीळ दान करणे शुभ मानले जाते. तीळ दान केल्यामुळे होणारे लाभ पुढील प्रमाणे आहेत.
• धर्मशास्त्रांनुसार, तीळ हा पितरांचा आहार मानला जातो. त्यामुळे जेव्हा तुम्ही पितरांचे तर्पण करता आणि त्यांना भोजन देता, तेव्हा त्यात तीळ नक्कीच समाविष्ट करा.
• पितृपक्षाच्या कालावधीत पूर्वजांच्या नावाने तीळ दान दिले तर तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबाला आशीर्वाद मिळतात.
• पितृपक्षाच्या काळात तुम्ही पांढऱ्या किंवा काळ्या कोणत्याही प्रकारच्या तीळाचे दान करू शकता, पण काळ्या तीळाचे दान अधिक शुभ मानले जाते.
• धार्मिक मान्यता आहे की, तुम्ही पितरांना काळ्या तीळाचे दान केले तर त्यांना मोक्ष प्राप्त होतो आणि जर ते भटकत असतील तर त्यांना मुक्ती मिळते.
• जर तुमचे पूर्वज नाराज असतील किंवा तुम्हाला पितृदोष असेल तर, 16 दिवसांच्या श्राद्धकर्मात सतत तीळ दान करणे आवश्यक आहे. यामुळे पितृदोष दूर होतो.
• काळ्या तीळाचा वापर जन्म, विवाह आणि मृत्यू या तिन्ही संस्कारांमध्ये केला जातो.
• काळ्या तीळामध्ये शुद्धीकरण आणि सुरक्षा हा गुणधर्म असतो.
• काळ्या तीळाचा संबंध शनि देवाशी आहे, त्यामुळे पितरांना प्रसन्न करण्यासाठी मुख्य सामग्री म्हणजे काळे तीळ असे मानले जाते.
• पितृपक्षात पडणाऱ्या एकादशीला भगवान विष्णूंना काळे तीळ अर्पण केल्याने घरात सुख आणि समृद्धी राहते, असे म्हणतात.
• शनिवारी सूर्य देवांना काळ्या तीळाने अर्घ्य दिल्याने कुंडलीतील शनि साढ़ेसाती संपते.
• दूधात काळे तीळ मिसळून, हे दूध पिंपळाच्या मुळांवर अर्पण केल्यास सौभाग्यात वाढ होते, असे म्हणतात.