बंगालच्या उपसागरात सापडले सजीव चुंबक, मृत्यूनंतरही जिवंत होतात हे जीवाणू

बंगालच्या उपसागरात संशोधन करतांना शास्त्रज्ञांना सुमारे ५० हजार वर्षे जुन्या गाळात दडलेले मॅग्नेटोफोसिल्स सापडले आहेत. मॅग्नेटोफॉसिल्स हे सूक्ष्मजीवांद्वारे सोडण्यात आलेले चुंबकीय क्रिस्टल्स असतात. शास्त्रज्ञांना सापडलेले मॅग्नेटोफोसिल्स हे आतापर्यंत सापडलेले सर्वात तरुण जीवाश्म आहेत. नेचर डॉट कॉम मध्ये प्रकाशित केलेल्या अभ्यासात असे म्हटले आहे की मॅग्नेटोफॉसिल्स मॅग्नेटोटॅक्टिक बॅक्टेरियाद्वारे तयार केले जातात. पाण्याच्या आत राहत असताना, ते जीवाणू तेथील परिस्थितीशी जुळवून घेण्यासाठी मॅग्नेटाईट किंवा ग्रेगाइटचे स्फटिक बनवतात, ज्यांचा आकार नॅनोमीटर इतका असतो. त्या क्रिस्टल्सना मॅग्नेटोफोसिल्स असे म्हणतात. विशेष म्हणजे ते सूक्ष्मजीवांच्या मृत्यूनंतरही जिवंत राहतात.

‘या’ नद्यांच्या गाळातून मिळाले नमुने

रिपोर्ट्सनुसार , हे जीवाश्म गाळाच्या चुंबकीय सिग्नलची माहिती देण्यास सक्षम असतात. हजारो वर्षात तिथल्या वातावरणात कोणते बदल झाले आहेत हेही त्यांच्या अभ्यासावरून अचूक अंगता येईल. सीएसआयआर-नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ ओशनोग्राफी, गोवा येथील शास्त्रज्ञांनी या शोधात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. त्यांनी बंगालच्या उपसागरात 3 मीटर लांबीचा गाळ शोधला, ज्यामध्ये गोदावरी, कृष्णा आणि पेन्नार नद्यांतून आलेला गाळ होता. शास्त्रज्ञांनी माइक्रोस्कोपद्वारे नमुन्यांचे परीक्षण केले तेव्हा त्यांना मॅग्नेटोफॉसिल्सची माहिती मिळाली. तब्बल ४२,७०० वर्षे जुन्या गाळात या जीवाश्मांचे अस्तित्व मिळाले.

संशोधकांचा असा विश्वास आहे की जेव्हा नद्यांद्वारे वाहून नेणारे रिऍक्टिव लोह आणि सेंद्रिय कार्बन बंगालच्या उपसागरात ऑक्सिजन-कमीरीत प्रवेश करतात तेव्हा ते मॅग्नेटोफोसिल्स तयार करणाऱ्या जीवांची वाढ होण्यास मदत करतात. लोह आणि सेंद्रिय कार्बन हे त्या जीवांसाठी अन्नाचे मुख्य स्त्रोत आहेत. संशोधकांचे म्हणणे आहे की जोपर्यंत या पर्यावरणीय परिस्थिती कायम राहतील, तोपर्यंत मॅग्नेटोफॉसिल्स तयार करणारे जीव देखील मोठ्या प्रमाणात जन्माला येतील.