Tej Police Times
नवीन रिपोर्टनुसार, हा रेड स्पॉट हे गुरु ग्रहावर उठलेले एक वादळ आहे. ‘जिओफिजिकल रिसर्च लेटर्स’ नावाच्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या या संशोधनानुसार, खगोलशास्त्रज्ञांना असा निष्कर्ष आला आहे की हा रेड स्पॉट जितका जुना समजला जात होता, तितकाच जुना तो नाही. काय असेल त्याचा नेमका इतिहास जाणून घेऊया..
“पर्मनंट स्पॉट” असू शकतो दुसरा
गुरु ग्रहाच्या दक्षिणी गोलार्धात असलेला हा रेड स्पॉट 17व्या शतकात सर्वप्रथम बघण्यात आला होता. सन 1665 मध्ये, ज्येष्ठ खगोलशास्त्रज्ञ जियोव्हानी कॅसिनी यांनी या रेड स्पॉटचे पहिले निरीक्षण केले आणि त्याला “पर्मनंट स्पॉट” (Permanent Spot) असे नाव दिले. मात्र काही संशोधकांचा असा विश्वास आहे की कॅसिनीने जुपिटरवर दुसऱ्या, मोठ्या रेड स्पॉटचे निरीक्षण केले असेल आणि त्याला “पर्मानेंट स्पॉट” असे नाव दिले असेल. कारण 1600व्या शतकापासून, वैज्ञानिक हा रेड स्पॉट कधीपासून अस्तित्वात आहे आणि तो कसा तयार झाला याचा शोध घेत आहेत.
युनिव्हर्सिटी ऑफ द बास्क कंट्रीमधील अभ्यासाचे सह-लेखक अगस्टिन सांचेझ-लावेगा यांच्या मते, रेड स्पॉटचा आकार आणि इतर गोष्टींचे निरीक्षण करून, त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की कॅसिनीने पाहिलेला “पर्मनंट स्पॉट” आणि आजचा रेड स्पॉट हे एकच नाहीत. असे मानले जाते की 1800 आणि 1900 च्या दरम्यान “पर्मानेंट स्पॉट” गायब झाला असेल. त्यामुळे, आज दिसणारा हा रेड स्पॉट सुमारे 200 वर्षांपूर्वी तयार झाला असेल.
हे वादळ कसे तयार झाले असेल?
वैज्ञानिकांचा असा विश्वास आहे की या ग्रहावरील रेड स्पॉट हे एका मोठ्या वादळामुळे तयार झाले असेल, जसे की शनि ग्रहावरही दिसते. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की विशिष्ट वातावरणाच्या परिस्थितीत, वाऱ्याला अडकवून एका वादळाचा ‘प्रोटो रेड स्पॉट’ तयार झाला असेल.
पुढील संशोधन करण्यात येणार
खगोलशास्त्रज्ञ अजूनही रेड स्पॉटचा सखोल अभ्यास करत आहेत. नासाचे जूनो मिशन विशेषतः जुपिटर ग्रहाबद्दल माहिती गोळा करण्यासाठी पाठवण्यात आले आहे. वैज्ञानिकांना आशा आहे की लवकरच ते रेड स्पॉटबद्दल अधिक अचूक माहिती गोळा करू शकतील.