इस्रोचे ‘आदित्य-L1’ सौर मिशन; आगामी सूर्यग्रहणाचे निरीक्षण करण्यासाठी सज्ज

सूर्यग्रहणादरम्यान, 8 एप्रिल रोजी नासा आणि युरोपियन स्पेस एजन्सीपासून ते इस्रोपर्यंत अनेक अंतराळ संस्था या खगोलीय घटनेचा मागोवा घेतील. भारताची सौर मोहीम, ‘आदित्य-L1’ देखील ग्रहण काळात सूर्याचे निरीक्षण करण्याच्या या अनोख्या संधीचा लाभ घेणार आहे. पृथ्वीपासून अंदाजे 1.5 दशलक्ष किलोमीटर अंतरावर, Lagrange पॉइंट 1 (L1) येथे स्थित, ‘आदित्य-L1’ च्या साधनांचा संच या सूर्यग्रहणाच्या वेळी सूर्याचा अभ्यास करण्यासाठी एक उत्कृष्ट व्हेंटेज पॉइंट ऑफर करतो.

‘आदित्य-L1’ कडे ग्रहण कॅप्चर करण्याचे साधन

‘आदित्य-L1’ च्या सहा साधनांपैकी व्हीजेबल एमीजन लाइन कोरोनाग्राफ (VELC) आणि सोलर अल्ट्राव्हायोलेट इमेजिंग टेलिस्कोप (SUIT) हे दोन साधन ग्रहण पाहण्यासाठी योग्य आहेत. ‘VELC’ त्याच्या डिस्कला अडथळा आणून, अवकाशयानावर ग्रहण म्हणून काम करून सूर्याच्या कोरोनाचे निरीक्षण करते. त्याच बरोबर, ‘SUIT’ जवळच्या-अल्ट्राव्हायोलेट स्पेक्ट्रममध्ये सोलर फोटोस्फियर आणि क्रोमोस्फियरच्या प्रतिमा कॅप्चर करते.

इतर अंतराळ संस्था

‘आदित्य-L1’ हे ग्रहणकाळात सूर्याचे निरीक्षण करणारे एकमेव अंतराळयान असणार नाही. युरोपियन स्पेस एजन्सीचे सोलार ऑर्बिटरदेखील त्याची डिव्हाईसेस ॲक्टिव्ह करेल, ज्यामुळे सूर्याच्या कोरोनावर वेगळ्या सोयीच्या बिंदूपासून एक अद्वितीय दृष्टीकोन मिळेल. शिवाय, नासा देखील यावेळी ॲक्टिव्ह राहील आणि सूर्यग्रहणाचे लाईव्ह प्रक्षेपण करेल.

सूर्यग्रहण कसे पहावे

NASA सर्व स्कायवॉचर्सना सूर्याचे निरीक्षण करताना सुरक्षिततेला प्राधान्य देण्याचा सल्ला देते. संपूर्ण सूर्यग्रहणाचा छोटा टप्पा वगळता सूर्याला प्रत्यक्ष पाहणे डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी धोके निर्माण करते.

• खास करून सोलर व्हिजनसाठी डिझाइन केलेल्या संरक्षणाशिवाय, सूर्याच्या चमकदार पृष्ठभागाकडे टक लावून पाहणे असुरक्षित आहे.
• योग्य सोलर फिल्टर नसलेल्या कॅमेऱ्याच्या लेन्स, दुर्बिणी किंवा दुर्बिणीद्वारे थेट निरीक्षण केल्यास सूर्याच्या प्रखर तेजामुळे डोळ्यांना तात्काळ आणि गंभीर नुकसान होऊ शकते.
• सावधगिरी बाळगणे आणि ऑप्टिकल उपकरणांच्या पुढील बाजूस जोडलेले विशेष सोलर फिल्टर वापरणे महत्वाचे आहे.
• सूर्यग्रहणाच्या आंशिक टप्प्यांमध्ये, संपूर्णतेच्या आधी आणि नंतर, सुरक्षित सूर्य पाहण्याच्या पद्धतींचा वापर करणे आवश्यक आहे. यामध्ये प्रमाणित सोलर व्हिजन चष्मा घालणे समाविष्ट आहे, ज्याला सामान्यतः “ग्रहण चष्मा” म्हणून संबोधले जाते.
• उघड्या डोळ्यांनी निरीक्षण करताना विश्वसनीय हँडहेल्ड सोलर व्ह्यूअर वापरणे गरजेचे आहे.
• याव्यतिरिक्त, सौर निरीक्षणादरम्यान डोळ्यांची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी पिनहोल प्रोजेक्टरसारखे अप्रत्यक्षपणे पाहण्याचे टेक्निक वापरण्याची शिफारस केली जाते.